RAW bestek uitgelegd

Bijna elk civieltechnisch werk dat een gemeente op de markt zet, gaat als RAW bestek de deur uit. Toch merken wij dat voor veel opdrachtgevers niet scherp is wat zij daarmee eigenlijk vastleggen. Een bestek oogt als een dik document vol standaardteksten, maar het is in de kern een juridische opdracht met een prijs eraan. In dit artikel lopen wij de opbouw langs en benoemen wij waar het in de praktijk misgaat.

Wat een RAW bestek is

RAW staat voor Rationalisatie en Automatisering Grond-, Water- en Wegenbouw. Het is een systematiek die door CROW wordt beheerd en die inmiddels al decennia de standaard is voor traditionele contracten in de grond-, weg- en waterbouw. Het idee erachter is eenvoudig: als iedereen dezelfde omschrijvingen, dezelfde eenheden en dezelfde bepalingen gebruikt, kunnen aanbiedingen van verschillende aannemers ook echt met elkaar worden vergeleken.

De systematiek bestaat uit een catalogus met gestandaardiseerde besteksposten en uit de Standaard RAW Bepalingen, waarin de spelregels staan. Een bestekschrijver kiest de posten die van toepassing zijn, vult de hoeveelheden in en beschrijft alleen datgene wat afwijkt van de standaard. Dat scheelt schrijfwerk, maar belangrijker: het scheelt discussie achteraf, omdat een groot deel van de afspraken al vastligt.

Hoe een bestek is opgebouwd

Een RAW bestek kent een vaste indeling. Wie weet waar hij moet kijken, vindt de kern van een werk binnen tien minuten terug.

• Deel 1, Algemeen. Wie de opdrachtgever is, wat het werk inhoudt, welke termijnen gelden en welke documenten onderdeel zijn van het contract.
• Deel 2, Nadere beschrijving. Het hart van het bestek: de besteksposten met catalogusnummer, omschrijving, eenheid en hoeveelheid.
• Deel 3, Bepalingen. De afwijkingen op en aanvullingen van de Standaard RAW Bepalingen.
• Tekeningen. Formeel onderdeel van het bestek, en bij tegenstrijdigheid vaak doorslaggevend.
• De inschrijvingsstaat. De lijst waarop de aannemer zijn eenheidsprijzen invult, en waarmee later verrekend wordt.

De resultaatsverplichting

Bij een RAW bestek beschrijft de opdrachtgever hoe het werk gemaakt moet worden, en de aannemer verplicht zich tot het resultaat. Dat onderscheid is belangrijk. Het ontwerp en de daarin gemaakte keuzes blijven het risico van de opdrachtgever; de uitvoering is het risico van de aannemer. Loopt het ontwerp vast op iets wat op tekening niet klopte, dan ligt dat bij u. De directievoering, geregeld via de UAV 2012, is er om dat onderscheid gedurende het werk te bewaken.

Een bestek is geen wensenlijst maar een opdracht. Wat er niet in staat hoeft de aannemer niet te leveren, en wat er dubbel in staat betaalt u twee keer.

Waar het in de praktijk misgaat

Wij toetsen regelmatig bestekken van derden voordat ze de markt in gaan. De fouten die wij tegenkomen zijn opvallend vaak dezelfde.

• Hoeveelheden die zijn overgenomen uit het ontwerp zonder ze na te rekenen tegen de tekening.
• Verrekenbare hoeveelheden die zo ruim zijn opgezet dat de aanbieding feitelijk niet meer vergelijkbaar is.
• Conditionering die nog niet rond is: kabels en leidingen niet verlegd, een vergunning nog in behandeling.
• Tegenstrijdigheden tussen tekening en bestekspost, die pas bij de eerste bouwvergadering boven tafel komen.
• Stelposten die als vergaarbak worden gebruikt voor alles waar men nog niet uit was.

Verschil met een UAV-GC contract

Bij een UAV-GC contract legt u geen oplossing vast maar een vraag: u beschrijft de functie die het werk moet vervullen en laat het ontwerp aan de markt. Dat verschuift zowel het ontwerprisico als de ontwerpvrijheid naar de aannemer. Voor een reconstructie van een woonstraat is dat meestal onnodig zwaar. Voor een complexe kunstwerkopgave kan het juist verstandig zijn.

Wanneer u beter niet voor RAW kiest

RAW werkt goed als het ontwerp af is en de opgave helder. Is dat niet zo, dan schrijft u een bestek op aannames, en die aannames komen als meerwerk terug. In dat geval is het beter om eerst het ontwerp op orde te brengen, of om een contractvorm te kiezen die ruimte laat voor het werk dat nog gedaan moet worden.