SO, VO en DO uitgelegd

Elk civieltechnisch plan doorloopt dezelfde drie stappen: schetsontwerp, voorlopig ontwerp en definitief ontwerp. De afkortingen worden dagelijks gebruikt en zelden uitgelegd. Dat gaat goed tot het moment waarop de een een DO verwacht en de ander een VO levert, en beide partijen ervan uitgaan dat zij hetzelfde hadden afgesproken.

Waarom in fasen

Het idee achter de fasering is dat niet alles tegelijk beslist hoeft te worden. Elke stap legt meer vast en laat minder ruimte over. Dat is geen bureaucratie maar risicobeheersing. Een keuze die in het schetsontwerp een streep op papier is, is in het definitief ontwerp een reeks berekeningen, en in de uitvoering een meerwerkbrief.

Schetsontwerp

Het SO is de fase van de varianten. Er wordt op hoofdlijnen getekend, meestal op een ondergrond die nog niet is ingemeten, en het doel is een keuze mogelijk maken. Niet een keuze over materialen of hoogtes, maar over de hoofdopzet: waar komt de rijbaan, hoe loopt de ontsluiting, waar is ruimte voor water en groen.

• Twee of drie varianten, met de voor- en nadelen erbij
• Globale ruimteclaim per functie
• Eerste kostenindicatie met een ruime bandbreedte
• De uitgangspunten die aan de varianten ten grondslag liggen

Voorlopig ontwerp

In het VO wordt de gekozen variant uitgewerkt tot een plan dat besproken kan worden met bewoners, bestuur en beheer. De maatvoering klopt in grote lijnen, de dwarsprofielen liggen vast, en de aansluitingen op de bestaande situatie zijn onderzocht. Dit is de laatste fase waarin een fundamentele wijziging nog zonder veel schade kan.

• Dwarsprofielen en hoofdmaatvoering
• Ligging van riolering, kabels en leidingen op hoofdlijnen
• Inrichtingsplan voor de openbare ruimte
• Raming met een smallere bandbreedte dan bij het SO

Definitief ontwerp

Het DO legt alles vast tot op de centimeter. Hoogtes, verhardingsopbouw, kolkafstanden, boomvakken, de aansluiting van elke inrit. Wat hier niet klopt, komt in de uitvoering terug. Vanaf het DO is de stap naar bestekstekeningen en bestek vooral vertaalwerk.

• Definitieve hoogteligging en afwatering
• Verhardingsopbouw en materialisatie
• Details voor de situaties die afwijken van de standaard
• Directieraming als onderbouwing van het aanbestedingsbedrag

Elke fase kost meer om terug te draaien dan de vorige. Het goedkoopste moment om van gedachten te veranderen is altijd nu.

De raming loopt mee

Bij elke fase hoort een eigen mate van zekerheid, en dat hoort in het bedrag terug te komen. Een raming bij een schetsontwerp met dezelfde nauwkeurigheid als een directieraming is geen scherpe raming maar een verkeerd voorgestelde. In de SSK-systematiek krijgt die onzekerheid een eigen plek in de opbouw, juist zodat zij niet stilletjes in een kengetal verdwijnt.

Waar het in de praktijk misgaat

• Een VO dat als DO de deur uit gaat omdat de planning knelt, waarna het bestek op aannames wordt geschreven.
• Participatie die pas na het DO wordt georganiseerd, op een moment dat er niets meer te kiezen valt.
• Beheer dat pas bij de oplevering aanschuift en dan pas ziet dat het onderhoud niet uitvoerbaar is.
• Uitgangspunten die tussen de fasen wijzigen zonder dat iemand vastlegt waarom.

Wat wij doen

Wij tekenen en rekenen deze stappen uit, van eerste schets tot bestekstekeningen, en bewaken dat keuzes op het juiste moment worden gemaakt. Wij werken in Microstation, AutoCAD en Bakker & Spees, zodat de stukken aansluiten op wat uw organisatie gebruikt.